آی تی گیم اخبار فناوری، تکنولوژی و بازی
قیمت رمهای DDR5 در آگوست ۲۰۲۶ به رکورد تازهای رسیده و بحران کمبود حافظه که از اواخر سال ۲۰۲۵ آغاز شده بود، همچنان بدون هیچ نشانهای از فروکش کردن ادامه دارد. طبق آخرین گزارش نظارتی مؤسسهی آلمانی 3DCenter، شاخص قیمت خردهفروشی DDR5 در آگوست به ۴۸۶ درصد نسبت به قیمت پایهی ژوئیهی ۲۰۲۵ رسیده — یعنی افزایشی حدود ۹.۲ درصدی فقط طی یک ماه، و در مجموع نزدیک به ۵ برابر شدن قیمتها ظرف کمی بیش از یک سال.
اعداد واقعی؛ یک کیت رم چقدر گرانتر شده؟
برای درک بهتر این بحران، مقایسهی قیمتهای واقعی گویاتر از هر شاخص آماری است:
- یک کیت ۳۲ گیگابایتی DDR5-۶۰۰۰ که در اکتبر ۲۰۲۵ میلادی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار قیمت داشت، اکنون در آگوست ۲۰۲۶ حداقل ۳۵۰ تا ۴۰۰ دلار و در برخی موارد تا ۵۸۹ دلار فروخته میشود
- یک کیت ۶۴ گیگابایتی DDR5-۵۶۰۰ نزدیک به ۴۸۵ درصد رشد قیمت داشته و اکنون حدود ۱۱۱۸ دلار قیمت دارد
- حتی تراشههای قدیمیتر DDR4 هم از این بحران در امان نماندهاند و به رکورد قیمتی ۴۲.۴۵ دلار برای هر تراشه رسیدهاند
چرا این اتفاق افتاده؟ نقش هوش مصنوعی در بحران
ریشهی اصلی این بحران، رقابت شدید بر سر ظرفیت تولید کارخانههای حافظه است. زیرساختهای هوش مصنوعی (بهویژه حافظهی پرسرعت HBM که در تراشههای پردازش هوش مصنوعی استفاده میشود) حجم بسیار زیادی از ظرفیت تولید DRAM را میبلعد، و همزمان مراکز داده هم حجم بالایی از حافظهی معمولی سرور خریداری میکنند. سه غول اصلی تولید حافظهی جهان — سامسونگ، SK Hynix و Micron — بهطور فزایندهای خطوط تولید محصولات مصرفی را کاهش داده و ظرفیت را به سمت قراردادهای پرسودتر سازمانی و پروژههای زیرساخت هوش مصنوعی (مثل پروژهی Stargate متعلق به OpenAI) هدایت میکنند.
طبق گزارش مؤسسهی تحلیلی TrendForce، قیمتهای قراردادی DRAM در فصل سوم سال ۲۰۲۶ نیز بین ۱۳ تا ۱۸ درصد دیگر رشد خواهند کرد؛ رقمی که هرچند نسبت به جهشهای افسارگسیختهی اوایل سال (۹۰ تا ۹۵ درصد در هر فصل) کندتر است، اما همچنان به معنای ادامهی روند صعودی قیمتهاست، نه توقف آن.
این بحران فقط به رم محدود نمیشود
حافظهی فلش NAND (که در SSDها استفاده میشود) هم دقیقاً با همین سازوکار — رقابت با تقاضای مراکز دادهی هوش مصنوعی — تحتفشار قرار گرفته، هرچند شدت رشد قیمت آن (حدود ۵۵ تا ۶۰ درصد در هر فصل) نسبت به DRAM ملایمتر بوده است. این یعنی یک کاربر که قصد ساخت یا ارتقای کامپیوتر خود را دارد، اکنون با افزایش همزمان قیمت رم و حافظهی ذخیرهسازی روبهرو است — هزینهای که پیشتر بخش کوچکی از کل بودجهی ساخت سیستم بود، اما اکنون به بخش قابلتوجهی از آن تبدیل شده است.
تا کی این وضعیت ادامه دارد؟
طبق گفتهی کواک نو-جونگ، مدیرعامل SK Hynix، این کمبود حافظه ممکن است تا سال ۲۰۳۰ میلادی ادامه داشته باشد. تحلیلگران دیگر هم دیدگاه مشابهی دارند: کارشناسانی مثل C.K. Chang از شرکت Apacer و تحلیلگر مستقل Jukan معتقدند تسکین واقعی این بحران زودتر از سال ۲۰۲۷ میلادی رخ نخواهد داد، چون ظرفیت تولید جدید کارخانهها معمولاً چند سال زمان میبرد تا آماده و راهاندازی شود.
با این حال، یک صدای متفاوت هم در بازار شنیده میشود: شولی رن، تحلیلگر Bloomberg Intelligence، در پژوهشی که در تیرماه ۱۴۰۵ (ژوئیهی ۲۰۲۶) منتشر کرد، استدلال کرده که این بحران کمبود حافظهی جهانی احتمالاً از قبل، در فصل دوم سال ۲۰۲۶، به اوج خود رسیده و ممکن است روند کاهشی خود را آغاز کرده باشد — دیدگاهی که هنوز در اقلیت است اما نمیتوان آن را کاملاً نادیده گرفت.
تأثیر روی صنعت گیمینگ و کنسولها
این بحران بهسرعت به بازار سختافزار گیمینگ هم سرایت کرده است. مایکروسافت رسماً تأیید کرده که هزینهی حافظه، مستقیماً روی قیمتگذاری و در دسترس بودن کنسول نسل بعدی خود، پروژهای موسوم به Project Helix، تأثیر خواهد گذاشت — نشانهای روشن از اینکه این بحران دیگر محدود به بازار قطعات کامپیوتر شخصی نیست و کل زنجیرهی صنعت سختافزار، از جمله کنسولهای بازی، را هم درگیر کرده است.
توصیهی عملی برای خریداران
با توجه به اینکه قیمتها بهاحتمال زیاد تا اواخر ۲۰۲۶ یا حتی ۲۰۲۷ روند صعودی خود را حفظ خواهند کرد، توصیهی اصلی کارشناسان این است: خرید رم را فقط در صورت ضرورت واقعی (مثل تعمیر فوری یا ساخت سیستم جدید که نمیتوان به تعویق انداخت) انجام دهید، نه برای ارتقای اختیاری. اگر قصد خرید دارید، ظرفیت مورد نیاز خود را با دقت و بر اساس نیاز واقعی (نه اضافهخریدهای احتیاطی) انتخاب کنید، چون در شرایط فعلی بازار، هر گیگابایت اضافی هزینهی قابلتوجهی به قیمت نهایی اضافه میکند.
